U zoekt een specifieke pagina op een website, maar het hoofdmenu helpt u niet verder. U scrolt, gaat terug en typt woorden in de zoekbalk, maar vindt niets bruikbaars. De sitemap is er om dit probleem op te lossen: het is een pagina met een overzicht van alle secties en subpagina’s van een website, ingedeeld in categorieën. U moet alleen wel weten hoe u die leest en gebruikt.
HTML-sitemap en XML-sitemap: twee tools, twee toepassingen
Voordat u een sitemap bekijkt, is het goed om eerst het verschil te kennen. De HTML-sitemap is bedoeld voor bezoekers. Het is een gewone webpagina die u in een browser kunt bekijken en waarop de links naar de verschillende onderdelen van de website in een hiërarchische lijst staan.
De XML-sitemap is bedoeld voor zoekmachines. Het is een technisch bestand dat Google of Bing gebruiken om URL’s te vinden. Google geeft overigens aan dat het indienen van een URL in een sitemap niet garandeert dat deze wordt gecrawld of geïndexeerd. Als bezoeker hebt u niets aan dit bestand om informatie te vinden.
Als u een pagina zoekt, hebt u dus de HTML-sitemap nodig. Die staat meestal in de footer van de website, onder de naam ‘Sitemap’ of ‘Siteoverzicht’. Op de sitemap van Jobs 2 Me zijn de pagina’s bijvoorbeeld ingedeeld in thematische categorieën, zodat u snel de juiste rubriek vindt.
Lees de hiërarchie van pagina’s om snel uw weg te vinden
Een goed opgebouwde sitemap geeft de structuur van de website weer. De hoofdrubrieken staan op het eerste niveau, met de subpagina’s eronder ingesprongen. Deze visuele structuur werkt als een inhoudsopgave.
Hebt u weleens gezien dat sommige sitemaps lijken op een eindeloze lijst links zonder duidelijke structuur? Dat wijst op een slechte indeling van de inhoud. Een handige sitemap groepeert pagina’s onder duidelijke thema’s.
De verschillende niveaus herkennen
Op het eerste niveau staan de belangrijkste onderdelen: home, diensten, blog en contact. Op het tweede niveau vindt u de subrubrieken van elk onderdeel. Soms is er een derde niveau voor zeer specifieke inhoud.
Bepaal eerst welke hoofdrubriek bij uw zoekopdracht past. Zoekt u een vacature, dan hoeft u niet door de rubrieken ‘blog’ of ‘juridische informatie’ te bladeren. Zoek eerst de hoofdcategorie en ga daarna verder naar de onderliggende niveaus.
De zoekfunctie van uw browser gebruiken
Bevat een sitemap tientallen links? Dan kunt u met Ctrl+F (of Cmd+F op een Mac) sneller vinden wat u zoekt. Typ een trefwoord in dat verband houdt met de informatie die u zoekt. De browser markeert alle overeenkomsten op de pagina.
Deze methode werkt vooral goed wanneer de linkteksten duidelijk beschrijven waar de links naartoe leiden. Een link met de naam ‘Leveringsvoorwaarden’ vindt u meteen. Een link met de naam ‘Pagina 47’ zegt u niets.
Waarom sommige sitemaps onbruikbaar zijn
Niet elke sitemap is even goed. Een aantal veelvoorkomende tekortkomingen maakt van deze hulppagina een extra bron van frustratie.
- Onduidelijke linkteksten: als paginanamen interne codes of afgekorte titels zijn, kan de bezoeker niet raden wat er achter elke link staat.
- Geen thematische indeling: een ongestructureerde lijst met honderden links, zonder categorieën of inspringing, is net zo lastig te doorzoeken als een ongesorteerd telefoonboek.
- Defecte of verouderde links: een sitemap die niet wordt bijgewerkt, leidt naar 404-foutpagina’s en schaadt het vertrouwen van bezoekers.
- Niet toegankelijk met het toetsenbord: volgens de WCAG 2.2-criteria (niveau AA) moet elke pagina op meerdere manieren bereikbaar zijn, waaronder via toetsenbordnavigatie. Een sitemap waarvan de links niet met de Tab-toets te bereiken zijn, sluit gebruikers van hulptechnologie uit.
Webnavigatie: combineer de sitemap met andere manieren om pagina’s te vinden
De sitemap mag nooit uw enige hulpmiddel zijn. Volgens de aanbevelingen van Google mag een belangrijke pagina niet alleen via de sitemap bereikbaar zijn. De sitemap is een vangnet, niet de hoofdroute.
In de praktijk voldoen drie aanvullende manieren van navigeren aan de meeste behoeften:
- Het hoofdmenu, om met één of twee klikken naar de belangrijkste onderdelen van de website te gaan.
- De interne zoekbalk, om met een trefwoord specifieke inhoud te vinden. Deze werkt vooral goed op websites met veel inhoud, zoals blogs, webshops en institutionele websites.
- De HTML-sitemap, voor een overzicht van alle beschikbare pagina’s als de eerste twee opties niet voldoende zijn.
Het WCAG-criterium 2.4.5 ‘Multiple Ways’ legt deze aanpak vast: een pagina moet via minstens twee verschillende routes te vinden zijn. Het menu, de zoekfunctie, de sitemap en contextuele links in de inhoud: elke extra mogelijkheid verkleint de kans dat een bezoeker verdwaalt.
Wanneer de sitemap de beste keuze is
In sommige situaties werkt de sitemap beter dan de zoekfunctie of het menu. Als u niet precies weet welke termen de website gebruikt, levert de zoekbalk mogelijk geen resultaten op. Als het menu te compact is en subrubrieken verbergt, maakt de sitemap ze zichtbaar.
De sitemap is ook een goed startpunt om de omvang en structuur van een website te beoordelen die u nog niet kent. Binnen enkele seconden ziet u welke thema’s aan bod komen, hoe diep de inhoud is uitgewerkt en welke onderdelen voor u interessant kunnen zijn.
De sitemap is een eenvoudig hulpmiddel dat soms wordt onderschat. Op een goed gestructureerde website brengt hij u rechtstreeks naar de juiste pagina en maakt hij een frustrerende zoektocht een stuk eenvoudiger. Op een slecht georganiseerde website legt hij structurele tekortkomingen bloot die het menu en de zoekfunctie niet kunnen verhelpen.
